cao thắng là ai

Bách khoa toàn thư há Wikipedia

Bạn đang xem: cao thắng là ai

Bài ghi chép hoặc đoạn này cần người thông liền về chủ thể này trợ canh ty chỉnh sửa không ngừng mở rộng hoặc cải thiện. Quý Khách hoàn toàn có thể canh ty nâng cấp trang này nếu như hoàn toàn có thể. Xem trang thảo luận nhằm hiểu thêm cụ thể. (tháng 1/2022)

Cao Thắng (1864 – 1893) là 1 trợ thủ ý hợp tâm đầu của Phan Đình Phùng, và là 1 lãnh đạo chất lượng tốt nhập cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896) nhập lịch sử vẻ vang nước Việt Nam ở vào cuối thế kỷ 19.

Cao Thắng

Chân dung Cao Thắng bởi người Pháp vẽ
Sinh6 mon 6 năm 1864
Châu Lễ, Hương Sơn, Hà Tĩnh
Mất21 mon 1, 1893 (28 tuổi)
Vụ Quang, Hương Khê, Hà Tĩnh
Tên khácCao Thắng
Tổ chứctriều Nguyễn
Phong tràoCần Vương

Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh đi ra nhập một mái ấm gia đình dân cày ở xã Sơn Lễ, thị xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh[1].

Năm Giáp Tuất (1874), khi mới mẻ 10 tuổi tác, Cao Thắng theo đòi Đội Lựu (Trần Quang Cán) [2] thực hiện liên hệ mang lại nghĩa binh tuy nhiên triều đình Huế gọi là giặc Cờ Vàng[3]. Sau khi Đội Lựu bị tiêu diệt, Cao Thắng lủi trốn, được giáo thụ Phan Đình Thuật (anh ruột Phan Đình Phùng) fake về nuôi.

Năm 1881, khi ông Thuật rơi rụng, Cao Thắng về bên Sơn Lễ làm đồng. Năm Giáp Thân (1884), Cao Thắng bị vu cáo là hung thủ giết thịt phu nhân Quản Loan nên bị tóm gọn và giam cầm tận nơi lao TP Hà Tĩnh.

Ngày 2 mon 10 năm Ất Dậu (5 mon 11 năm 1885), thủ lĩnh nhập trào lưu Cần Vương là Lê Ninh đã mang quân cho tới tập dượt kích tòa trở nên bên trên, giết thịt bị tiêu diệt Thầy chủ yếu Lê Đại, bắt sinh sống Án sát Trịnh Vân Bưu, và giải tỏa tù nhân, nhập cơ sở hữu Cao Thắng.

Gia nhập lực lượng Hương Khê[sửa | sửa mã nguồn]

Trở lại quê căn nhà, Cao Thắng nằm trong Cao Nữu (em ruột) và Nguyễn Kiểu (bạn thân) tuyển mộ được khoảng chừng 60 người đồng chí phía, rồi toàn bộ nằm trong tự động nguyện cho tới nhập cuộc cuộc khởi nghĩa Hương Khê bởi Tiến sĩ Phan Đình Phùng (người được vua Hàm Nghi phó nhiệm vụ tổ chức triển khai trào lưu kháng Pháp ở Hà Tĩnh) thực hiện thủ lĩnh.

Ban đầu, Cao Thắng được phong thực hiện Quản cơ. Đến đầu xuân năm mới 1887, khi trào lưu bị suy giảm, Phan Đình Phùng phó quyền tổng lãnh đạo lại mang lại Cao Thắng nhằm đi ra Bắc cho tới những tỉnh Sơn Tây, Thành Phố Hải Dương, Thành Phố Bắc Ninh,... dò la sự tương hỗ và link lực lượng.

Ở lại TP Hà Tĩnh, Cao Thắng với mọi lãnh đạo khác ví như Cao Nữu, Cao Đạt, Nguyễn Niên,... lấy quân cho tới thôn Lê Động (Hương Sơn) nhằm tổ chức triển khai lại lực lượng, luyện quân, xây cất khối hệ thống bốt lũy, rèn đúc tranh bị,...

Theo vấn đề bên trên báo Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) thì Cao Thắng đang được mang lại xây cất một khối hệ thống bốt lũy tựa sườn lưng nhập mặt hàng Thiên Nhẫn và Giăng Màn, vây kín phụ thân phía Bắc, Tây, Nam, sẵn sàng ứng cứu vớt lẫn nhau một cơ hội nhanh gọn. Dường như, ở phía trên còn tồn tại lỗi thoát sang trọng Lào, sở hữu lối sang trọng Nghệ An, nhập Quảng Bình, xuống những vùng nằm trong TP Hà Tĩnh. Quân Pháp tiến thủ nhập phía trên chỉ tồn tại một con phố độc đạo là Quốc lộ 8. Chính vì vậy tuy nhiên những địa thế căn cứ này đang được tại vị cho tới ngày sau cuối của cuộc khởi nghĩa (1896)[4].

Giúp nghĩa binh sản xuất súng[sửa | sửa mã nguồn]

Thấy nghĩa binh chuẩn bị thiếu hụt thốn, Cao Thắng ngày tối tâm trí cơ hội chế súng tấn công giặc. Buổi đầu, ông nhờ công nhân rèn nhì thôn Trung Lương và Văn Trung (Hà Tĩnh) rèn được 200 khẩu pháo ngôi trường theo đòi khuôn mẫu kiến thiết của ông. Đó là loại súng nhồi dung dịch ở đầu nòng, người sử dụng kim hỏa tấn công lửa châm dung dịch phóng ở đạn. Tuy nhiên, loại súng tuy nhiên Cao Thắng kiến thiết còn nhiều giới hạn, bởi hấp thụ đạn ở đằng nòng cho nên việc hấp thụ đạn khá lâu. Từ cơ, ông tâm trí nên chế được một khẩu pháo ngôi trường dựa theo phong cách của Pháp.

Một hôm, nghĩa binh phục kích, chi khử một toán chiến sĩ bao gồm nhì viên quan liêu Pháp và 15 chiến sĩ nguỵ Việt đem súng áp vận tải một hòm bạc nhằm vạc lộc mang lại chiến sĩ đóng góp ở bốt Phố Châu. Thu được 17 khẩu pháo ngôi trường, rộng lớn 600 viên đạn và bao nhiêu ngàn đồng tiền. Có súng Pháp, Cao Thắng đang được triệu tập những công nhân rèn xuất sắc nghiên cứu và phân tích và rèn đúc theo đòi khuôn mẫu.

Đề cập cho tới việc Cao Thắng rèn đúc tranh bị, căn nhà sử học tập Phạm Văn Sơn kể:

Xem thêm: Khám phá khuyến mãi cho tân thủ tại GemWin mới nhất

Một sự trở ngại nhất bấy giờ so với nghĩa binh là yếu tố tranh bị. Kinh nghiệm đã cho thấy gươm giáo, côn guộc ko kháng nổi súng đồng...Cho nên Cao Thắng ngay lập tức nghĩ về cơ hội sản xuất súng đạn...Trong một trận giáp chiến bên trên lối Nghệ An-Hương Sơn, Cao Thắng đoạt được 17 khẩu pháo phun mau của quân Pháp...Ông ngay lập tức mang lại công nhân rèn ở nhì thôn là Vân Chàng và Trung Lương (Hà Tĩnh) lấy súng thực hiện khuôn mẫu... Sau bao nhiêu mon ròng rã đúc được 350 khẩu như hệt loại súng năm 1874 của Pháp...[5]

Cao Thắng đang được túa một khẩu pháo đi ra trở nên từng miếng, đánh giá độ dài rộng, kết quả của từng thành phần, rồi đốc thúc giục công nhân rèn cứ theo như đúng độ dài rộng tuy nhiên thực hiện, nếu như lỗi thì rèn lại… cho tới kỳ được mới mẻ thôi. Sắt thực hiện súng được thu gom nhập dân chúng, còn vỏ đạn thì canh ty nhặt những mâm đồng, nồi đồng đập dẹp, dát mỏng tanh tuy nhiên cuốn lại. Thuốc súng thì người sử dụng kể từ diêm chi móc dò la nhập hốc núi. Riêng nòng súng thì nên thực hiện kể từ gọng dù.

Làm được súng rồi, khi phun test thì nòng súng vỡ tung ra vày unique Fe ko chất lượng tốt, nên nòng súng ko Chịu được tương đối dung dịch đạn. Không sờn, Cao Thắng ngay lập tức cử Cao Đạt sang trọng Xiêm khảo cứu vớt cách thức súng và mua sắm bột nổ. Bấy giờ, quân Anh ở Xiêm sở hữu bất hòa với Pháp, nên đang được bày mang lại cách thức nòng súng quánh vày thép non, rồi khoan vày thép già nua mang lại trở nên nòng súng, sau tôi nòng súng mang lại già nua. Nhờ cơ, nghĩa quân đang được sản xuất được súng. Sau nhì mon, Cao Thắng cùng theo với những người dân công nhân đang được sản xuất được 350 súng ngôi trường loại Pháp[6].

Súng của Cao Thắng sở hữu 2 hạn chế: Thứ nhất, lốc xoáy kim hỏa thực hiện vày gọng dù, chỉ phun được 6 vạc thì bị nhiệt độ phỏng cao thực hiện yếu hèn chuồn, ko phun được tiếp, nên cứ phun 6 tái phát nên xối nước nhập lốc xoáy nhằm phun tiếp. Nhược điểm thứ hai là nòng súng không tồn tại rãnh xoắn, nên phỏng đúng mực thấp rộng lớn súng vẹn toàn khuôn mẫu. Dẫu vậy thì súng đã và đang hơn hẳn rộng lớn súng hỏa mai và từng loại súng nòng nhẵn hấp thụ đạn kể từ mồm nòng hồi thời điểm giữa thế kỷ 19, có khá nhiều điểm còn tiên tiến và phát triển rộng lớn súng ngôi trường Chassepot (loại súng tuy nhiên quân Pháp dùng quá trình 1865-1873). Tại cự ly tác chiến bên dưới 200 mét thì súng Cao Thắng chỉ thông thường một ít đối với súng ngôi trường Gras Model 1874 tuy nhiên quân Pháp người sử dụng khi cơ.

Đại úy Ch. Gosselin nhập cuốn sách L’Empire d’Annam (Đế quốc An Nam) đang được viết: “Các khẩu pháo loại 1874 này được phát hành kín đáo bên trên những vị trí tuy nhiên tất cả chúng ta ko vạc sinh ra được và với cùng một lượng thật nhiều. Tôi đang được đem về Pháp vài ba khẩu pháo này, bọn chúng kiểu như về toàn bộ từng góc nhìn đối với những khẩu pháo bởi những công binh xưởng của tất cả chúng ta phát hành và đã từng cho những sĩ quan liêu pháo binh tuy nhiên tôi fake mang lại chúng ta coi nên rất là kinh ngạc. Chúng chỉ không giống với những khẩu pháo của tất cả chúng ta về nhì điểm tuy nhiên thôi: Lò xo xoáy ốc được tôi ko đầy đủ và nòng súng không tồn tại xẻ rãnh; kết quả của điều này là đạn chuồn ko xa xăm. Tuy nhiên, những khẩu pháo này đang được phun bị tiêu diệt thật nhiều lính tráng và sĩ quan liêu người Âu và lính tráng người bạn dạng xứ”[7].

Tuy chỉ hoàn toàn có thể sản xuất súng thủ vô tư lò rèn khu vực, tuy nhiên nghĩa binh đang được sản xuất được không ít súng. Le Normand ước tính là tổng số tranh bị bởi nghĩa binh khởi nghĩa Hương Khê tự động phát hành và dùng cho tới 1895 là từ một.200 cho tới 1.300 khẩu. Nếu tính cả số thiệt sợ hãi và đập huỷ bởi quân Pháp tạo nên rất nhiều lần khi tiến công nhập những địa thế căn cứ địa của nghĩa binh, thì tổng số tranh bị bởi nghĩa binh sản xuất được lên tới hàng trăm khẩu. Sau khi đàn áp đoạn cuộc khởi nghĩa, mon 1-1897 thực dân Pháp đang được nhận được 403 khẩu pháo, 328 nòng súng, 103 súng hỏa mai.

Cuối mon 9 năm 1889, Phan Đình Phùng kể từ Bắc Kỳ về bên TP Hà Tĩnh. Nhờ Cao Thắng và những lãnh đạo không giống, tuy nhiên lực lượng thời điểm hiện tại đang được có tầm khoảng ngàn chiến sĩ và 500 khẩu pháo loại Pháp và thật nhiều súng hỏa mai[8]. Nhận thấy nhập công tác làm việc sẵn sàng, từng mặt mũi đều đã tương đối, Phan Đình Phùng và Cao Thắng bèn mang lại không ngừng mở rộng địa phận hoạt động và sinh hoạt đi ra từng tư tỉnh là Thanh Hóa, Nghệ An, TP Hà Tĩnh và Quảng Bình; thực hiện ngăn cản con phố đi đi lại lại Bắc-Nam và công việc kiêm tính nước Việt của quân Pháp.

Kể kể từ cơ trở chuồn, Cao Thắng phát triển thành một trợ thủ ý hợp tâm đầu của thủ lĩnh Phan Đình Phùng, và là 1 lãnh đạo quả cảm và chất lượng tốt của lực lượng Hương Khê. Mặc mặc dù vất vả việc làm điều hành quản lý cộng đồng và rèn đúc tranh bị, tuy nhiên Cao Thắng đã và đang tham gia một vài trận tấn công, đáng chú ý là trận:

  • Chống cuộc càn quét tước của quân Pháp bên trên quần thể Hói Trùng và Ngàn Sâu nhập vào đầu tháng 8 năm 1892.
  • Dùng mưu mẹo bắt sinh sống được Tuần phủ Đinh Nho Quang nhập mon 3 năm 1892, thực hiện chấn động dư luận Hà Tĩnh[9].

Thấy nghĩa binh Hương Khê càng ngày càng vững mạnh, quân Pháp một phía tăng mạnh càn quét tước, thu hẹp phạm vi hoạt động và sinh hoạt của quân, mặt mũi không giống dò la cơ hội hạn chế đứt liên hệ trong số những quân loại, và đằm thắm nghĩa binh với dân chúng.

Tử trận[sửa | sửa mã nguồn]

Để đập thế bị vây hãm và không ngừng mở rộng địa phận hoạt động và sinh hoạt, được thủ lĩnh Phan Đình Phùng đồng ý, mon 11 năm 1893[10], Cao Thắng nằm trong Cao Nữu, Nguyễn Niên lấy khoảng chừng một ngàn quân kể từ Ngàn Trươi há trận tiến công rộng lớn nhập tỉnh lỵ Nghệ An. Trên lối tiến quân, nhiều bốt trại đối phương bị đập vứt. Nhưng trận trận tiến công bốt Nu (hay Nỏ) ở Thanh Chương (một thị xã miền núi nằm tại phía tây-nam nằm trong tỉnh Nghệ An), Cao Thắng trúng mưu mẹo của viên bốt trưởng thương hiệu Phiến.

Sử gia Phạm Văn Sơn kể:

Ở bốt Nỏ chỉ mất trăm quân. Liệu mức độ ko kháng nổi, thiếu hụt úy bốt trưởng thương hiệu Phiến phân tách quân đi ra thực hiện nhì, 50% ở lưu giữ bốt, 50% ra bên ngoài phục kích. Khi Cao Thắng vạc mệnh lệnh tiến công, thì quân ông bất thần bị hỏa lực của đối phương tấn công cặp kể từ cả nhì phía đằng trước và sau. Cao Thắng rủi ro bị đạn, bị tiêu diệt bên trên trận chi phí khi 29 tuổi tác, khiến cho tổn thất rộng lớn mang lại nghĩa binh Hương Khê...Để trả oán mang lại ông, ngày 29 mon 3 năm 1894, Lãnh Lợi đang được tổ chức triển khai trận đang được phục kích bên trên Vạn Sơn (Nam Đồng). Cuối nằm trong, Đốc binh Nguyễn Báo đang được giết thịt được thiếu hụt úy Phiến[11].

Lợi dụng thời cơ nghĩa binh bị rơi rụng người hàng đầu tài xuất sắc, quân Pháp gia tăng chiến binh rồi siết chặt vòng vây. Nghĩa quân Hương Khê nỗ lực tấn công trả những cuộc vây quét tước, tuy nhiên quyền năng của lực lượng càng ngày càng sút giảm.

Sau khi hy sinh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi Cao Thắng rơi rụng, nghĩa binh Hương Khê thắng một trận rộng lớn ở Vụ Quang (tháng 10 năm 1894), vẫn ko xoay fake được tình thế. Ngày 28 mon 12 năm 1895, thủ lĩnh Phan Đình Phùng cũng trở nên tử thương nhập một trận kịch chiến [12]. Đến đầu xuân năm mới 1896, cuộc khởi nghĩa Hương Khê tuy nhiên Phan Đình Phùng, Cao Thắng và những tướng soái không giống đang được dày công xây cất kết thúc giục.

Theo sử liệu thì di hình Cao Thắng được nghĩa binh fake về chôn chứa chấp bên trên Ngàn Trươi (núi Vụ Quang). Hiện ở thôn Khê Thượng (huyện Hương Khê) và ở thôn Cao Thắng (xã Sơn Lễ, thị xã Hương Sơn) đều sở hữu đền rồng thờ ông [13]. Dường như, thương hiệu ông còn được dùng làm gọi là mang lại nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm: dương nguyệt cầm là ai

Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Mất chuồn một trợ thủ ý hợp tâm đầu là Cao Thắng, quá tiếc thương Phan Đình Phùng đã từng nhì câu liễn nhằm thờ, và nhờ Võ Phát [14] biên soạn một gọi bài bác văn tế Nôm làm cho ông gọi. Trong bài bác văn tế sở hữu đoạn:

Hào kiệt ấy tài,
Kinh luân là chí;
Vén mây nửa gánh giang san
Vỗ cánh tư phương hồ nước thỉ,
Gặp quốc cỗ đang được cơn tao loạn, nghĩa canh ty vua cộng đồng nỗi ân ưu,
Bỏ mái ấm gia đình theo đòi việc nhung đao, lòng tấn công giặc riêng rẽ phần lao tuỵ;
Địa cỗ ham muốn theo đòi dòng sản phẩm Nhạc mục, thét nhung bào từng kinh trận oai nghiêm linh,
Thiên tài toan học tập chước Võ hầu, chế súng đạn biết bao chừng cơ trí;
Ơn quân tướng tá Đổng nhung vâng mạng, ráng ấn quan liêu chống,
Tước triều đình Chưởng vệ gia phong, kéo cờ tân chế;
Những có thể rằng: phụ thân sinh sở hữu phước, hăm hở trau gươm chuốt đá, chí khuông phò ko phụ với quân vương vãi.
Nào ngờ đâu! một sớm ko chừng, tơ tưởng đạn lạc thương hiệu cất cánh, ngôi trường võ thuật biết đâu là số hệ;...
...Thôi! Thôi!
Cửa tía lầu vàng đành kẻ khuất, lấy đằm thắm bách chiến, nhằm giờ thơm sực mang lại tỏ mặt mũi hero.
Súng đồng gươm bạc khoác người còn, truyền mệnh lệnh phụ thân quân, thét tương đối mạnh nhằm xây nền bình trị.
Thương thối là thương,
Kể sao xiết kể[15].

Trong sách Việt Nam vong quốc sử của Phan Bội Châu cũng đều có đoạn ghi chép về Cao Thắng như sau:

...Tại phân tử TP Hà Tĩnh, trong tầm 11 năm, (nhiều người) đang được quyên sinh tấn công nhau với Pháp, vất vả trăm trận tấn công phát triển thành danh tướng tá 1 thời, nhập số ấy nổi trội sở hữu Chưởng doanh nghĩa quân là Cao Thắng,... Thắng trái ngược cảm, thiện chiến, thấy một chiếc súng Tây tuy nhiên hoàn toàn có thể hắn theo phong cách sản xuất đi ra tinh ranh xảo ko thông thường gì của Pháp. Đánh nhau với Pháp, ông đang được chém được đầu những quan liêu một, quan liêu nhì của Pháp, quân Pháp đang được nên khuyên răn nhau hễ gặp gỡ Thắng là nên tách chuồn. Giá tuy nhiên trong nước đạt được bao nhiêu trăm ông Cao Thắng thì người Pháp chả nên rút về Tây ư?... Cao Thắng bị tiêu diệt, người Pháp châm vị trí thôn (ông) quật mộ ông lên... Tiếc thay! (Nguyễn) Chanh, Cao Thắng bị tiêu diệt rồi, TP Hà Tĩnh không tồn tại danh tướng tá nữa...[16]

Hiện ni ở Khê Thượng (Hương Khê) và thôn Cao Thắng (Sơn Lễ, Hương Sơn) đều sở hữu đền rồng thờ Cao Thắng. Dường như, thương hiệu ông còn được dùng làm gọi là mang lại nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Khởi nghĩa Hương Khê
  • Phan Đình Phùng

Sách tham lam khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phan Bội Châu, Việt Nam vong quốc sử. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, thủ đô, 1982.
  • Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, tập dượt trung). Tác fake tự động xuất bạn dạng, TP Sài Gòn. 1963.
  • Đinh Xuân Lâm - Nguyễn Văn Khánh - Nguyễn Đình Lễ, Đại cương lịch sử vẻ vang Việt Nam (tập 2). Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 2006.
  • Hoàng Văn Lân - Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam [1858-cuối XIX], quyển 3, tập dượt 1, phần 1. Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 1979.
  • Nhiều người sáng tác (Phan Ngọc Liên công ty biên). Lịch sử 11 (nâng cao). Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 2007.
  • Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn dựa Thế, Từ điển hero lịch sử vẻ vang Việt Nam. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, 1992.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 254), Đại cương lịch sử vẻ vang Việt Nam (tập 2, tr. 80) và Hỏi đáp lịch sử vẻ vang Việt Nam (tập 3, tr. 288) đều ghi Cao Thắng "quê ở Hàm Lại nằm trong xã Sơn Lễ, thị xã Hương Sơn (Hà Tĩnh)". Sách Từ điển hero lịch sử vẻ vang Việt Nam và sách Thành ngữ-Điển tích-Danh nhân kể từ điển của Trịnh Vân Thanh (1966, quyển 1, tr. 95) đều chép "quê ông ở thôn Lê Động, thị xã Hương Sơn" (tr. 73). tin tức bên trên trang báo Hà Tĩnh Online chép quê ông "ở thôn Yên Đức, xã Tuần Lễ, tổng Yên Ấp, thị xã Hương Sơn (nay là xã Sơn Lễ, thị xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh)" [1] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine. Tại xã Sơn Lễ hiện tại còn đền rồng thờ ông [2][liên kết hỏng].
  2. ^ Sau khi triều đình Huế ký Hiệp ước Giáp Tuất với Pháp ngày 15 mon 3 năm 1874, Trần Quang Cán nằm trong Đặng Như Mai, Trần Tấn, Trương Quang Thủ đang được nổi dậy tấn công Pháp theo đòi công ty trương "Bình Tây sát tả". Nghĩa quân đã từng công ty được đa số vùng Nghệ An-Hà Tĩnh, trừ trở nên Nghệ An (Vinh). Sau, cuộc khởi nghĩa bị triều đình Huế sai quân cho tới đàn áp.
  3. ^ Theo Việt sử tân biên, sách đang được dẫn, tr. 146.
  4. ^ Xem cụ thể ở đây: [3] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine.
  5. ^ Lược theo đòi 'Việt sử tân biên (sách đang được dẫn, tr. 147). Tuy nhiên "vì nòng súng ko xẻ rãnh, vì vậy đạn ko ra đi được" (lời của đại úy Charles Gosselin. Việt Nam sử lược trích dẫn lại, tr. 566).
  6. ^ http://baophapluat.vn/rubic-cuoc-song/ky-tai-vi-tuong-nong-dan-che-sung-gioi-nhu-nguoi-phap-do-suc-voi-tay-304999.html
  7. ^ “Bản sao đang được lưu trữ”. Bản gốc tàng trữ ngày 5 mon 9 năm 2018. Truy cập ngày 5 mon 9 năm 2018.
  8. ^ Căn cứ theo đòi Việt sử tân biên, sách đang được dẫn, tr. 147.
  9. ^ Từ điển hero lịch sử vẻ vang Việt Nam, tr. 73.
  10. ^ Chép theo đòi Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256).
  11. ^ Theo Việt sử tân biên, sách đang được dẫn, tr. 159 và 163.
  12. ^ Sách Lịch sử Nghệ Tĩnh cho thấy trước đó, thực dân Pháp tung tin cậy Phan Đình Phùng rơi rụng vì thế bệnh dịch kiết lỵ, tuy nhiên địa thế căn cứ theo đòi bức công năng lượng điện của Khâm sứ Trung Kỳ gửi Toàn quyền Đông Dương, thì ông đang được quyết tử can đảm (dẫn theo đòi Đại cương lịch sử vẻ vang Việt Nam, tập dượt 2, tr. 84). Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256) chép theo đòi ý này.
  13. ^ Nguồn: Từ điển hero lịch sử vẻ vang Việt Nam (tr. 73), [4][liên kết hỏng].
  14. ^ Võ Phát tục gọi là Bang Nhu, lãnh đạo Thạch loại ở thị xã Thạch Hà (Hà Tĩnh). Sau thất trận, ông bị tóm gọn rồi bị chém bị tiêu diệt bên trên Huế.
  15. ^ Xem bạn dạng vừa đủ nhập Việt sử tân biên, sách đang được dẫn, tr. 160-162.
  16. ^ Việt Nam vong quốc sử, tr. 89.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cao Thắng bên trên báo TP Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine